Dwa wymiary frachtu
Przy wycenie transportu przewoźnik zawsze bierze pod uwagę dwa parametry: wagę rzeczywistą ładunku oraz przestrzeń, którą ten ładunek zajmuje w pojeździe. Problem polega na tym, że te dwa parametry rzadko są proporcjonalne. Towar lekki i objętościowy blokuje powierzchnię naczepy tak samo skutecznie jak ciężki kompakt, tyle że przy czystym podejściu wagowym przewoźnik straciłby na takim zleceniu.
Dlatego branża wypracowała pojęcie wagi objętościowej (ang. volumetric weight, niem. Volumengewicht). To przelicznik, który pozwala porównać wagę rzeczywistą z wagą wynikającą z zajmowanej kubatury i wybrać wyższą z dwóch wartości jako podstawę do naliczenia frachtu.
Czym jest waga objętościowa?
Waga objętościowa to fikcyjna waga przypisana ładunkowi wyłącznie na podstawie jego gabarytów. Jeśli paczka lub paleta jest duża, ale lekka, przewoźnik nalicza fracht tak, jakby ważyła tyle, ile "powinna" ważyć dana objętość towaru standardowej gęstości.
Kluczowe jest to, że ostatecznie płacisz za wyższą z dwóch wartości: wagę rzeczywistą albo wagę objętościową. W logistyce nazywa się to wagą frachtową (chargeable weight).
Wzór na wagę objętościową
Dzielnik w przeliczniku różni się w zależności od gałęzi transportu:
Transport lotniczy: Waga objętościowa = (D × S × W w cm) / 5000
Transport drogowy: Waga objętościowa = (D × S × W w cm) / 3000
Wynik podawany jest w kilogramach. Dzielnik 5000 wynika ze standardu IATA przyjętego dla cargo lotniczego, natomiast dzielnik 3000 jest stosowany przez większość europejskich przewoźników drogowych i kurierów przy przesyłkach paletowych lub paczkowych.
Przykład: paleta o wymiarach 120 × 80 × 150 cm waży rzeczywiście 200 kg.
Waga objętościowa (drogowa) = (120 × 80 × 150) / 3000 = 1 440 000 / 3000 = 480 kg
Waga objętościowa (480 kg) jest wyższa od rzeczywistej (200 kg), więc fracht zostanie naliczony od 480 kg. Ładunek jest zbyt lekki jak na swoją objętość.
Punkt przełamania: kiedy liczy się waga, a kiedy objętość?
Punkt, w którym następuje przełączenie z wagi na objętość, nazywa się stacking factor lub gęstością graniczną. Dla transportu drogowego wynosi ona typowo 333 kg/m³ (wynikające z dzielnika 3000). Dla lotniczego to 167 kg/m³ (dzielnik 5000).
- Jeśli gęstość Twojego ładunku jest powyżej progu, płacisz za wagę rzeczywistą.
- Jeśli gęstość jest poniżej progu, płacisz za wagę objętościową.
Stal nierdzewna ma gęstość około 7900 kg/m³. Płytki ceramiczne to 1800-2200 kg/m³. Meble tapicerowane to 80-120 kg/m³, a pianka poliuretanowa zaledwie 20-40 kg/m³. Łatwo odgadnąć, kto płaci za co.
Praktyczne przykłady z branży
| Towar | Waga rzeczywista | Objętość | Waga obj. (droga) | Podstawa frachtu |
|---|---|---|---|---|
| Pianka tapicerska (1 EUR-paleta, 150 cm wys.) | 40 kg | 0,144 m³ | 144 kg | Objętość (144 kg) |
| Meble skrzyniowe (1 EUR-paleta, 180 cm wys.) | 120 kg | 0,173 m³ | 173 kg | Objętość (173 kg) |
| Płytki ceramiczne (1 EUR-paleta, 100 cm wys.) | 800 kg | 0,096 m³ | 96 kg | Waga (800 kg) |
| Arkusze stalowe (1 EUR-paleta, 60 cm wys.) | 1200 kg | 0,058 m³ | 58 kg | Waga (1200 kg) |
| Sprzęt AGD (1 EUR-paleta, 160 cm wys.) | 280 kg | 0,154 m³ | 154 kg | Waga (280 kg) |
Jak to działa w transporcie drogowym FTL vs LTL?
W transporcie FTL (całopojazdowym) przewoźnik na ogół wycenia kurs jako całość - wynajmujesz pojazd od A do B niezależnie od tego, ile waży ładunek. Ograniczeniem jest tutaj dopuszczalna ładowność (zwykle 24 000 kg dla standardowej naczepy) oraz dostępne LDM. Waga objętościowa rzadko pojawia się przy FTL.
W transporcie LTL / drobnicowym sytuacja jest odwrotna: każda paleta lub przesyłka jest wyceniana osobno, a przewoźnik musi zarządzać mieszanką ładunków różnych klientów. Tu zasada wagi frachtowej jest stosowana nagminnie, aby wyrównać przychód niezależnie od tego, czy jedzie towar ciężki czy objętościowy.
Dlaczego to ważne dla nadawcy?
Znajomość zasady wagi frachtowej pozwala uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek na fakturze. Jeśli wysyłasz towar objętościowy i podajesz przewoźnikowi tylko wagę rzeczywistą, spodziewaj się korekty. Przed zleceniem transportu zawsze przelicz wagę objętościową i sprawdź, która wartość będzie podstawą do wyceny.
Dobra praktyka: przy wysyłce drobnicowej podawaj zawsze trzy parametry: wagę rzeczywistą, wymiary (D x S x W) i liczbę palet lub kolosów. To eliminuje nieporozumienia i przyspiesza wycenę.